Zolpidem

Uit DHPedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Chemical
Zolpidem.gif
IUPAC benaming N,N-dimethyl-2-(6-methyl-2-p-tolylimidazo(1,2-a)pyridin-3-yl)acetamide
Overige namen Zolpidem, Ambien, Stilnoct
Gebruik
Inname Oraal
Dosis 10 mg
Werkingsduur ~6 uur
Effecten Sedatief
Chemische Informatie
Familie Andere structuren
Molecuulformule C19H21N3O
Molecuulgewicht 307,39 g/mol
Smeltpunt 193 - 195 °C (vrije base)
Farmacologie GABA A ɣ 1-agonist
Metabolisme Hepatisch, via CYP3A4
Overige Informatie
Wetgeving Opiumwet, lijst II

Zolpidem (Stilnoct) is een Non-benzodiazepine hypnoticum. Het wordt vooral gebruikt als slaapmiddel, maar ook bij bepaalde hersenstoornissen. Het middel behoort chemisch gezien tot de imidazopyridine familie. Zolpidem is in de meeste landen verkrijgbaar met een doktersrecept.


Gebruiks informatie

Effecten

Zolpidem is een slaapmiddel. Na ongeveer 15 minuten voel je je slaperig worden en wordt het steeds moeilijker wakker te blijven. Zolpidem verlaagt de lichaamstemperatuur en zorgt dat de SOL (Sleep Onset Time) afneemt. Voordeel van zolpidem boven andere slaapmiddelen is dat het weinig effect heeft op de slaaparchitectuur. Hierdoor blijft de natuurlijke slaapcyclus zo veel mogelijk gehandhaafd.

Over de recreatieve waarde is geen eenduidigheid. De ene persoon vindt zolpidem wel recreatief te gebruiken, voor de ander gaat dit helemaal niet op. Als slaapmiddel doet het wat het moet doen, maar het heeft niet het plezierige effect dat benzodiazepines wel hebben. Dit is een rede waarom Zolpidem vaker door artsen voorgeschreven wordt: hoewel er wel verslavingsgevaar is, is de kans dat het middel misbruikt wordt kleiner.

Zolpidem heeft een kruistolerantie met benzodiazepines, zopiclon, zaleplon en alcohol.

Bijwerkingen

Veel bijwerkingen komen overeen met die van benzodiazepines. Met name in het begin van het gebruik slaperigheid de volgende dag, hoofdpijn, spierzwakte, ataxie, duizeligheid, verwarring, moeheid, dubbelzien, maag-darmstoornissen, verminderde libido, huidreacties. Anterograde amnesie (vergeetachtigheid, verwarring) kan enkele uren na inname optreden; slaapwandelen en andere activiteiten, met amnesie (vergeetachtigheid) hiervoor, zijn gemeld. Openbaring van een onopgemerkte depressie, hallucinaties. Vooral bij kinderen en ouderen: omgekeerde reacties zoals acute opwinding, verwardheid en verandering van de psychische toestand. Vooral bij ouderen vallen. Gestegen leverenzymwaarden zijn gemeld. Gebruik van zolpidem kan leiden tot fysieke afhankelijkheid; bij staken van de behandeling kunnen onthoudings- of rebound-verschijnselen optreden. Psychische afhankelijkheid kan optreden.

Een aparte bijwerking van Zolpidem is slaapwandelen. Gebruikers kunnen tijdens de slaap activiteiten gaan doen waar zij zich niets meer van kunnen herrinneren (slaapwandelen). Het slaapwandelen onder invloed van zolpidem onderscheidt zich van normaal slaapwandelen. Iemand die slaapwandelt onder invloed van zolpidem valt meestal niet op omdat hij/zij in staat is complexe gesprekken te voeren en normaal reageert op situaties. Voor omstanders lijkt het dan ook alsof hij/zij gewoon wakker is. Zolpidem wordt geassocieerd met potentieel gevaarlijke slaap-gerelateerde gedragingen waaronder slaapwandelen, slaaprijden, hallucinaties en andere ongewone zaken.

Een enkele keer zijn psychotische reacties beschreven. Als een gebruiker niet gaat slapen of tijdens het slapen wakker wordt bestaat er het risico dat er hallucinaties worden ervaren.

Symptomen bij overdosering

Symptomen van overdosering zijn slaperigheid, braken en coma. Raadpleeg zo snel mogelijk een arts/ziekenhuis/antigifcentrum. Rijdt niet zelf naar een hulpverlener toe; dit is levensgevaarlijk!


Dosering

Oraal:
  • 5 mg is een dosis voor speciale patientgroepen en ouderen.
  • 10 mg is de standaard dosering.
  • hogere dosering wordt afgeraden, daar deze een ademhalingsstilstand tot gevolg kunnen hebben.

Zolpidem dient niet te worden gebruikt door personen onder de 18 jaar omdat de veiligheid en werkzaamheid in deze groep niet is onderzocht.

Werkingsduur

Na 12-25 minuten begint het middel te werken. De hypnotische werking blijft ongeveer 6 uur aanwezig. Vanaf 8 uur na inname mag men weer deelnemen aan het verkeer.

Overige informatie

Werkingsmechanisme

Benzodiazepinen en de nieuwere hypnotica als zolpidem oefenen hun werking uit door een interactie met de GABA-receptoren in de hersenen. Deze interactie resulteert in een inhibitie van de neurotransmissie. Dit uit zich in sedatie, anxiolyse, een anti-epileptische activiteit en spiertonusverlaging. ω-Receptoren (vroeger benzodiazepinereceptoren genoemd) worden als een onderdeel van dit GABA-receptorcomplex gezien. Inmiddels zijn er binnen die ω-receptoren 13 subtypen aangetoond, te weten de α1-6, de β1-3, de γ1-3 en de δ1-subtype. Wat hun binding aan deze afzonderlijke ω-receptortypen betreft, verschillen de benzodiazepinen en zolpidem van elkaar. Zolpidem heeft een selectieve werking door een hoge affiniteit voor de receptor van het ω1-subtype, die met name is te vinden in het cerebellum, de cortex en de subcortex, en minder in de hippocampus en het ruggenmerg. Zolpidem gaat zodoende een specifieke binding aan met een bepaald subtype van de GABA-receptor, dit in tegenstelling tot de benzodiazepinen en zopiclon. Dit verklaart mogelijk waarom zolpidem pas spierontspannend en anticonvulsief werkt in aanmerkelijk hogere doseringen dan die voor sedatie noodzakelijk zijn.

Farmacokinetische gegevens

Zolpidem wordt snel en vrijwel volledig opgenomen door het lichaam. Door een eerste leverklaring ('first pass'-effect) bedraagt de biologische beschikbaarheid 70%. Maximale plasmaconcentraties worden na 30 tot 60 minuten bereikt. Chronisch gebruik en gebruik door ouderen (65-95 jaar) laten geen ander farmacologisch profiel zien. Zolpidem passeert gemakkelijk de bloed-hersenbarrière en wordt eveneens snel geredistribueerd naar de circulatie. Vandaar dat de werking snel intreedt (na 12-25 min.) en van relatief korte duur is (ong. 6 uur). Zolpidem wordt voor 95% gebonden aan plasma-eiwitten en de uitscheidingshalveringstijd bedraagt 1 tot 4 uur. Geen van de metabolieten, die door de lever worden gevormd, vertoont hypnotische activiteit. Van de metabolieten wordt 48-67% renaal en 29-42% fecaal uitgescheiden. Herhaalde toediening verandert de halveringstijd van zolpidem niet.

Chemische eigenschappen

  • Formule: C19H21N3O
  • Moleculair gewicht: 307,39 g/mol
  • CAS nummer: 82626-48-0
  • Smeltpunt: 193 - 195 °C (van vrije base) [1]
  • IUPAC: N,N-dimethyl-2-(6-methyl-2-p-tolylimidazo[1,2-a]pyridin-3-yl)acetamide

Merknamen / Synoniemen

  • Stilnoct
  • Ambien
  • Ambien CR
  • Stilnox
  • Sublinox


Links

Referenties

  1. Synthesis of Imidazopyridines from the Morita–Baylis–Hillman Acetates of Nitroalkenes and Convenient Access to Alpidem and Zolpidem, D.K. Nair, S.M. Mobin, I.N.N. Namboothiri, Org. Lett., 2012, 14, 4580–4583


ChloroformClonazepamCodeïneDiazepamDiethyl etherEthanol (Alcohol)FentanylFenobarbitalFlunitrazepamGabapentineGBLGHBHeroïneHydroxyzineLorazepamMethaqualoneMorfineOpiumPregabalinePromethazineScopolamineValeriaanZopiclone