Glycyrrhiza glabra

Uit DHPedia
(Doorverwezen vanaf Zoethout)
Ga naar: navigatie, zoeken
Planten
Nederlandse Naam Zoethout
Effecten Overig
Wetgeving Ongereguleerd
Gebruikte Plantendelen Wortel
Werkzame Stoffen Glycyrrhizinezuur

Zoethout wordt vooral gebruikt tegen maagklachten en keelpijn, maar verhoogt de bloeddruk.

Botanie

Zoethout (Glycyrrhiza glabra) is een vaste plant met dikke wortelstok en rechtopstaande stengels, tot 120 cm hoog. De bladen zijn veerdelig, de onderzijde blaadjes kleverig. De vlinderbloemen zijn blauwpaars, klein en in aren verdeeld.

Deze plant komt voor in Zuid-Europa en West-Azië en wordt ook geteeld. De wortels bevatten gycyrrhizien, dat 50 maal zo zoet is als suiker. Veranderd in een zuur, lijk glycyrrhizien op menselijk bijnierschorshormonen en de werking ervan op die van cortison. Zoethout wordt toegepast bij allerlei kwalen waaronder artritis, ontstekingen, maagzweren, koorts, differie en tetanus. Het wordt verwerkt in drop en geneesmiddelen.


Kweken

Zoethout is in heel Europa winterhard, maar wordt voor commerciële doeleinden vooral in de mediterrane streken gekweekt. Het kruid vraagt een zonnige standplaats, in vruchtbare, vochtige bodem. De plant kan worden vermeerderd door zaad, maar het is gemakkelijker om de kruipende wortels te scheuren en uit te planten. Op het eind van de winter snoei je de groei van het afgelopen jaar tot vlak boven de grond terug, en ook de wortels worden bij voorkeur wat ingesnoeid.

Inhoudstoffen

  • Glycyrrhyzine (een stof met een structuur gelijkend op hydrocortisone)*
  • Kalium- , calcium- en magnesiumzouten van het diglucuronzuurester (een saponine) van glycyrrhetinezuur (een triterpeen)
  • Glabrinezuur: 2,6 hydroxy-glycyrrhetinezuur
  • Flavonglycosiden : Liquiritine ( liquiritigenine-4- glycoside), Isoliquiritine (iso-liquiritigenine-glycoside), Rhamnoliquiritigenine.
  • 2,3 – dihydroxyflavonen
  • Flavanoïden : licoricone, isoflavonol, glabrol, kumatakenine.
  • Bitterstoffen
  • Fyto-oestrogenen (0,6%) : oestriol, oestradiol, oestrone
  • Coumarinen : herniarine, umbelliferon
  • Ferule-zuur, sinapinezuur
  • Etherische olie (sporen) met methylsalicylaat
  • Koolhydraten: mono- en disacchariden: glucose (2,5%) , sucrose (2,5-5%); complexe koolhyraten: zetmeel (20-30%), cellulose (30%) , gom (1,5%)
  • Aminozuren en aminozuurverbindingen (2-4%) : choline, betaïne, asparagine
  • Looistof (kleine hoeveelheden)

Eigenschappen

Uitgesproken werking

  • Ontstekingswerend, pijnstillend, verzachtend en helend op de maag- en darmslijmvlies (door glycyrrhizine dat een natuurlijke corticoïde-actige werking ontplooit; in synergie met andere componenten die de lysosymen (afbrekende enzymen) afremmen en met de spasmolytische liquiritigenine-verbindingen)
  • Ontkrampend , het versterkt ook de maag en verbetert de kwaliteit van de maagsecreties.
  • Spijsverteringsbevorderend door de bitterstoffen.
  • Ondersteunt de bijnier door de natuurlijke corticoïde werking, verlengt de werking van cortisol.
  • Anti-allergisch (door de natuurlijke coricoïde) en ontstekingsremmend.
  • Hoest bedarend, vooral door de slijmvervloeiende werking o.a. door een saponine-achtige van glycyrrhizine), verzachtend en ontkrampend) op de luchtwegen.
  • Zoethout helpt ook om te stoppen met roken door bij de drang naar tabak op een stukje te kauwen.


Bijkomende werking

  • Immuunstimulerend, antiviraal.
  • Galvormend) (door glycyrrhizine)
  • Beschermt de lever tegen gifstoffen (door het verhogen van gluthathion en Vit C, door het afremmen van transaminasen).
  • Anti- oxidans (voorkomt de vorming van lipidenperoxiden in de lever)
  • Cholestorolverlagend.
  • Milde vrouwelijke oestrogene eigenschappen; regelt oestrogenenbalans (door phyto-oestrogenen, verlengt de werking van progesteron)
  • Zogdrijvend.
  • Bloeddrukverhogend) (door aldosteronachtig effect, verlengt de werking van aldosteron)
  • Matig vochtafdrijvend (door de kaliumzouten), bloedzuiverend, zweetdrijvend.
  • Ontgeurend.
  • Smaakmaker van theemengsels.
  • Uitwendig verzachtend.

Gebruik

Ga in die gevallen zeker niet in je eentje met kruiden aan de slag, maar zoek steeds deskundige begeleiding en breng je behandelende arts zeker op de hoogte.

- Zoethout kan een adjuverende rol spelen in de preventie en aanpak van zweren van maag en twaalfvingerige darm, en biedt tevens bescherming tegen het optreden van ulcus bij roken en alcoholgebruik.

- Verder kan het gebruikt worden bij de behandeling van gastritis (maagslijmvliesontsteking) en enteritis (Darmslijmvliesontsteking).

- Ook in geval van maagdarmkrampen kan aan zoethout worden gedacht, en dan vooral bij krampen die gepaard gaan met maag- en duodenumzweren.

- Ook bij braken en misselijkheid of gewoon bij een zwakke maag of moeilijke spijsvertering wordt zoethout wel toegepast, en een laatste indicatie betreffende het maagdarmstelsel is als component van laxerende mengsels.

- Een volgende groep indicaties betreffende het hormonale stelsel, en dan met name de bijnierschors. Zoethout kan een rol spelen bij bijnierschorsinsufficiëntie (Ziekte van Addison). Het helpt dosis corticosteroïden verlagen (bv bij chronische gewrichtsaandoeningen) of te vervangen. Het stimuleert de bijnierschors na een cortisonetherapie

- Omwille van de corticosone-achtige werking kan zoethout ook zinvol zijn bij de behandeling van allergische aandoeningen, zoals hooikoorts en allergische neusverkoudheid en eventueel allergische astma. Anderzijds is er echter ook de antivirale activiteit, waardoor het kruid ook een rol kan spelen bij een aantal infectieuze aandoeningen van de bovenste luchtwegen, zoals bronchitis, laryngitis (strottenhoofdontsteking, met heesheid en ev stemverlies, anginz en keelontsteking mondslijmvliesontsteking. Tenslotte kan zoethout hoestbedarend zijn, en vindt dus ook daar een toepassing.

Omwille van de reeds genoemde antivirale activiteit kan zoethout worden gebruikt bij Herpes simplex - infecties type I. Ook wordt er onderzoek gedaan naar het gebruik van Zoethout bij HIV-infecties. Ook n.a.v. de SARS-epidemie in najaar 2003 werd zoethout, of toch in elk geval de inhoudsstof glycyrrhizine getest en werkzaam bevonden. Met betrekking tot lever en stofwisseling zijn te vermelden hepatitis (leverontsteking) en hypercholesterolemie (te hoog cholestorolgehalte) De phyto-oestrogene werking van zoethout vindt zijn toepassing bij menopauzale bezwaren, premenstrueel syndroom, en bij andere problemen door een verstoring van de vrouwelijke hormoonhuishouding. Enkele indicaties die in geen enkele groep thuishoren zijn tenslotte lage bloeddruk, en halitosis (slechte adem)

Bovendien wordt zoethout vaak gebruikt als smaakverbeteraar in theemengsels, om vooral de bittere smaak van sommige kruiden te maskeren.


Waarschuwingen, contra-indicaties

- In de eerste plaats wordt vooral gewaarschuwd voor de bloeddrukverhogende werking van zoethout, die vaak vooral beschreven wordt bij overdreven gebruik van drop, maar die ook kan voorkomen bij het langdurig gebruik van zoethoutthee.

- De cortisone-achtige werking van zoethout kan eventueel ook leiden tot een 'cushing-achtig' beeld, met het typische vollemaansgezicht van een langdurige cortisone-therapie, en vocht- en vetophoping.

- De aanwezig kaliumzouten en de diuretische werking kunnen tot problemen in de mineralenbalans in het bloed leiden.

- Omwille van het voorgaande, maar ook omwille van de phyto-oestrogene werking wordt het gebruik van zoethout tijdens de zwangerschap afgeraden.